Archief voor 5 juni 2009

WOLFSKERS een ècht giftige plant.   45 comments

Aangezien de familie McDunn is uitgebreid met een kind dat vreselijk lief maar ook ontzettend druk is lijkt het raar dat ik over een zeer giftige plant begin, maar na het plaatsen van allerlei giftige planten is het thema van De Kruidhof dit seizoen "giftige planten", zouden ze gelezen hebben dat ik niet begrijp waarom het nooit aangegeven wordt in De Kruidhof? Het zal wel gewoon toeval zijn, maar ik vind het wel een prima idee en Mandy krijgt niet eens giftige planten in haar omgeving dus ik ben echt helemaal niets van plan! Rode roos
 
 
 
Wolfskers (Atropa bella-donna) (ook: slaapbes) is een vaste plant uit de nachtschadefamilie (Solanaceae). De plant is zeer giftig.
 

Bron: Wikipedia, de vrije encyclopedie. Foto’s Wikipedia en andere bronnen.

 

Wolfskers komt van nature voor in Europa, Noord-Afrika en West-Azië en is van daaruit verspreid over de hele wereld. In Nederland is de soort zeer zeldzaam en voornamelijk in Zuid-Limburg en Gelderland te vinden, doch komt ook voor in parken in de rest van Nederland. In België is de soort zeldzaam in de Ardennen en zeer zeldzaam elders. De standplaats is op beschaduwde plekken, vooral aan de rand van het bos.
 

WERKZAME STOFFEN:

De hele plant bevat giftige alkaloïden. Bijzonder gevaarlijk zijn de bessen, die de uiterst giftige stof atropine bevatten. Een kind vindt de dood na het eten van drie bessen (soms al na een halve bes), voor een volwassene zijn tien tot twaalf bessen vaak fataal. Vergiftiging door de bladeren treedt op vanaf 0,3 gram. De plant kan tot 1 m hoog worden.
Verder bevat de plant hyoscyamine, scopolamine, pyridine en choline.
 
 

GEBRUIK:

De soortaanduiding bella-donna komt van het Latijnse woord voor ‘mooie vrouw’. Vrouwen druppelden tijdens de Renaissance namelijk het atropine uit de plant in hun ogen om de pupillen te verwijden en ze een donkerder en glanzender uiterlijk te verlenen. Dat ze daardoor ook slechter zagen werd graag voor lief genomen. Ook tegenwoordig gebruiken oogartsen de pupilverwijdende eigenschap van atropine nog steeds bij oogonderzoek, maar wel in minieme hoeveelheden. De botanische naam Atropa is afgeleid van het Oudgriekse woord ‘atropos’, hetgeen ‘onafwendbaar’ betekent. Al in de oudheid werd de plant gebruikt. In de 19e eeuw werden extracten van de wolfskers gebruikt voor de behandeling van geelzucht, roodvonk, kinkhoest, zenuwziektes en epilepsie.

In de middeleeuwen werd de plant gebruikt in levenselixers en beschouwd als heksenkruid waarvan heksen heksenzalf maakten. Bij matig inwendig gebruik kunnen er waanvoorstellingen en roestoestanden optreden.
 
 

GESCHIEDENIS, FOLKLORE EN MAGIE:

De wolfskers is één van de meest gevreesde kruiden van alle tijden. In de middeleeuwen waren er heel wat kruidkundigen die de plant weigerden te kweken, en zelfs de kroniekschrijvers onder de monniken, die over het algemeen alles uiterst zorgvuldig noteerden, hebben zeker een eeuw lang het kruid in geen enkel werk vernoemd. In de middeleeuwse christelijke folklore nam het kruid dezelfde plaats in als de wolf; een symbool van de grote goddeloze wildernis die de "beschaving" aan alle kanten omringt. en net zoals bij de wolf werden de "kwaadaardige krachten" van de wolfskers behoorlijk overdreven, hoewel men dacht dat het één van de werktuigen bij uitstek was van allerhande gifmengers werd er maar zelden met dat doel gebruik van gemaakt, omdat de symptomen veel te duidelijk herkenbaar waren. (Noot: Wolfskers werd in de oudheid gebruikt door mannen die hun pijlen er giftig mee maakten. In het oude Rome, werd het gif gebruikt door Agrippina de Jonge, echtgenote van keizer Claudius, en Livia, die het zou hebben gebruikt voor het doden van haar echtgenoot keizer Augustus, het werd dus wel degelijk gebruikt). Ook tegenwoordig zijn het vooral kinderen die sterven aan een belladonna vergiftiging, omdat ze per ongeluk van de bessen eten. (Noot: Zelf heb ik eens een bes geproefd, en ze zijn zoet dus extra gevaarlijk voor kinderen maar ook voor volwassenen die de bessen niet kennen).

Hoewel de Wolfskers geen populair kruid was bij gifmengers – omdat het niet bruikbaar was als enige ’subtiliteit’ vereist was – zijn er toch referenties naar het gebruik ervan: Toen de Denen in de 11de Eeuw Schotland trachten binnen te vallen, kregen ze op een bepaald ogenblik vlees van de (schijnbaar) overwonnenen. De Schotten, onder leiding van Macbeth, hadden het vlees in het sap van de Wolfskers gedrenkt. Vervolgens waren de Denen een gemakkelijke prooi… (Overigens zijn er andere versies van deze legende, die vermeldden dat de wolfskers zich in de vredesbeker bevond, of met meel gemengd werd, of dat de Schotten werden aangevoerd door Duncan de eerste, in hun strijd tegen de noren onder leiding van koning Sven Canutte – maar dat het om Belladonna ging, daar schijnen alle versies het over eens te zijn.)

Wolfskers geniet echter met name bekendheid als Heksenkruid. Het was, samen met Bilzekruid (Hyoscyamnus niger), Doornappel (Datura stramonium) e.a., een belangrijk onderdeel van de zogenaamde ‘heksenzalf’. Eerder genoemde kruiden bevatten immers stoffen die op zichzelf of in combinatie met elkaar hallucinogeen waren. De zalf wordt aangebracht op plaatsen waar de huid dun is, zoals oksels, liezen. De inhoudsstoffen worden door de huid opgenomen en veroorzaken een bewustzijnverandering waarbij vaak de indruk ontstaat dat men vliegt, en waarbij ook erotische beelden worden waargenomen. Deze zalf werd echter ook door inquisiteurs gebruikt: ze smeerden er verdachten mee in, en deze vertoonden dan stuipen maar beschreven tegelijk ook hun hallucinaties, en ‘bekenden’ dus hun aanwezigheid op eerdere ‘heksensabbats’. (Noot: Waar deze zalven en de inquisitie toe hebben geleidt wordt hier niet vermeld, maar het is zeker dat er duizenden onschuldige kruidenvrouwtjes hierdoor het leven hebben gelaten en dat op de meest afschuwelijke manieren).
 
 
Rond 1540 verscheen in Parijs een boek ‘Le grand Herbier’, waarin voor het eerst met zekerheid en vanuit medisch oogpunt over ‘Atropa belladonna’ wordt geschreven. Wel wordt verondersteld dat de beschrijving van de ‘Solanum minus’ door Saladin
in 1450, ook de Wolfskers betrof.
Toch weet men dat de Wolfkers al veel langer een plaats had in de volksgeneeskunde. In dit verband lezen we in het Kruidenboek van Tabernaemontanus (1560-1624) in het hoofdstuk over de ’solanum bacca nigra cerasi simili’ (de nachtschade met de zwarte bessen die op kersen lijken) dat het fijngesneden, opgelegde kruid alle zweren en puisten, ontstoken maag en ontstoken lever geneest.
Medici beschreven de effecten van de Wolfskers bij inwendig gebruik in een aantal verhandelingen verschenen in de 18de Eeuw, en begin 19de Eeuw beschreef de Parijse arts Himly voor het eerst
het pupilverwijdend effect van een plaatselijke toepassing van belladonna in het oog. Doch ook in dit verband is het zeker dat de kennis van dit effect al eeuwen gemeengoed was in gebieden waar de Wolfskers inheems is.
 
 
Heks of kruidenvrouwtje? Op de brandstapel kwamen ze tijdens de inquisitie!
 
BELLADONNA IN DE HOMEOPATIE  EN REGULIERE GENEESKUNDE:
 

Bron: Gonnie Ente

Belladonna (Wolfskers) bij keelontsteking

Keelontsteking en ontstoken amandelen zijn met homeopathie snel en goed te behandelen. Het middel Belladonna is het eerste waar je aan denkt als een kind plotseling hoge koorts krijgt. Belladonna werkt snel als de pijn in de keel vooral rechtszijdig en brandend is. De keel is gezwollen en het kind heeft een hoogrood gezicht met verwijde, glanzende pupillen. Het lichaam is gloeiend als een straalkacheltje maar toch zijn de handjes en voetjes koud.

 

Reguliere geneeskunde

In de plant Belladonna (een nachtschade) zit de stof atropine. Vroeger werd het gebruikt als cosmetisch middel om de oogpupillen te vergroten en de ogen extra glanzend en betoverend te maken, ondanks de extreme giftigheid van het middel!

Tegenwoordig wordt atropine ook in de reguliere geneeskunde toegepast met name bij hartritme-stoornissen waarbij het hart te langzaam klopt, in noodsituaties bijvoorbeeld bij reanimaties. Verder zit de stof onder andere in oogdruppels om de pupil te verwijden en de accommodatie van de ooglens te verlammen. 

Gelijksoortigheid

Iemand die de giftige bessen van de plant Belladonna eet zal hevige koorts krijgen met vergrote pupillen. In ernstige gevallen ontstaan hartritmestoornissen, angst en zelfs agressie en hallucinaties. Omgekeerd werkt het als homeopathisch middel bij iemand die ziek is met soortgelijke symptomen. 

Andere toepassingen

Bij een zonnesteek, oorontsteking, hyperactiviteit bij kinderen of sommige chronische klachten zoals migraine.
(Noot: van Dr. Vogel en van VSM zijn er Belladonna druppels D4 en tabletten D6 verkrijgbaar, zelf zou ik wel aanraden om eerst een arts te raadplegen.)
 

 
Er wordt op dit filmpje even  Fries gesproken, een beetje chauvinistisch. Gelukkig ook Nederlands, maar het is alleen maar even aardig om te zien waar De Kruidhof mee bezig is en ik zal er als het mooi weer is zeker diverse malen gaan kijken. Ook is er op het filmpje nog weinig te zien van de tuinen, maar ik denk toch dat er al heel wat bloeit dus wanneer ze dit hebben opgenomen weet ik niet zeker niet j.l. vrijdag.

 

 
Soms moet je er heel wat voor over hebben om een foto te maken van Mandy, haar tandjes zijn wel heel erg scherp! Ik zal er heel scherp op letten dat ze niets eet in De Kruidhof want er zijn heel wat giftige planten.

Geplaatst5 juni 2009 doorAnn McDunn inKruiden