Archief voor 15 mei 2009

IJE WIJKSTRA: een drama op de grens van Friesland en Groningen.   52 comments

Dat moordpartijen van alle tijden zijn weten we allemaal en toch is het wel eens goed om terug te zien in de tijd, voordat we allemaal gaan denken dat het tegenwoordig alleen maar zo erg is. Voordat ik wat plaats over de beruchte moorden van IJe Wijkstra en kort daarna door zijn vriend Durk Tabak, eerst……………

00 ANN

Bron Wikipedia. Foto’s uit de film “Het teken van het beest” en oude krantenfoto’s.

IJe IJes Wijkstra (ook IJje en Eije) (Doezum, 4 juli 1895 – Eindhoven, 6 juni 1941) werd bekend door een viervoudige moord die hij pleegde in 1929 in Doezum (gemeente Grootegast).

IJe Wijkstra werd geboren als de jongste van vijf kinderen van IJe Hendriks Wijkstra en Sjouktje Derks van Bolhuis. Zijn vader was los-arbeider. Dat hield in dat hij geen vast werk had en derhalve ook geen vast inkomen. Naar het schijnt konden beide ouders slecht met elkaar overweg, hadden ze ruzies over het geloof, en vielen er regelmatig klappen. Na de lagere school ging IJe leren als metselaarsleerling. (Note: in overige artikelen schijnt IJe klompenmaker en timmerman geweest te zijn.) Daarnaast zou hij samen met zijn vader gestroopt hebben; vast staat in ieder geval dat IJe goed met een geweer wist om te gaan. IJe kan als ervaren voeger redelijk in zijn eigen onderhoud voorzien. Hij blijft bij zijn moeder wonen en zou anarchist geweest zijn. Hij moet niets hebben van het gezag. Overigens meende IJe zelf dat hij leed aan een zenuwziekte. Note: IJe was zeer belezen en las van Nietzsche tot boeken over het occultisme en alles wat daar tussen zat, al was IJe al 33 jaar hij had nog nooit een vrouw gehad.

00 IJje Wijkstra - filmfoto kleur 2 00 IJje Wijkstra - filmfoto kleur 3 00 IJje Wijkstra - filmfoto kleur 4 

In 1928 krijgt hij een verhouding met Aaltje Wobbes, de vrouw van zijn vriend Hendrik Wobbes. Deze vriend zit dan vast wegens diefstal. Volgens de overlevering heeft Aaltje een grote invloed op IJe. Hij blijft veertien dagen bij haar. Enige tijd later trekt Aaltje bij IJe in en laat haar zes kinderen in de steek. Moeder Wijkstra wil dat niet meemaken en vertrekt. Wegens het in de steek laten van haar kinderen wil Justitie in Groningen Aaltje horen. De burgemeester van Grootegast krijgt opdracht Aaltje aan te houden en naar Groningen te laten brengen. Klaarblijkelijk voorziet de burgemeester problemen, want hij laat maar liefst vier veldwachters de opdracht uitvoeren, twee gemeentelijke en twee rijksveldwachters. Op 18 januari 1929 wacht Wijkstra de veldwachters op met een karabijn. Volgens de overlevering zou het zo’n 18 graden gevroren hebben die dag. IJe weet alle vier veldwachters neer te schieten, bij drie snijdt hij later ook nog de keel door. Zelf raakt hij lichtgewond. (Note: een van de veldwachters had hij nog niet gezien en die kon hem een kogel in zijn hand schieten, waarna IJe deze veldwachter meteen neerschoot). Hij brengt Aaltje onder bij een neef en vlucht naar Groningen. Op weg naar het ziekenhuis wordt hij aangehouden. (Noot: Aaltje Wobbes heeft een jaar gevangenisstraf gekregen en haar  zes kinderen zijn terecht gekomen in een armentehuis.)

 00 IJje Wijkstra - filmfoto kleur

In april 1929 wordt hij door de rechtbank in Groningen tot levenslang veroordeeld. In hoger beroep maakt het Gerechtshof te Leeuwarden daar 20 jaar van. In 1941 wordt Wijkstra van de strafgevangenis in Leeuwarden overgeplaatst naar het Rijkskrankzinnigengesticht te Woensel (Eindhoven). Daar sterft hij enige weken later op 45-jarige leeftijd aan de gevolgen van TBC. (Noot: volgens andere artikelen schijnt hij geestesziek geweest te zijn, had ontzettend veel spijt en wilde zijn moeder en het geloof dat hij verloren was terug.) Hij wordt op 10 juni 1941 te Eindhoven begraven. Het drama in Doezum baart zeer veel opzien. De begrafenis van de vier agenten wordt een nationale gebeurtenis en in het gemeentehuis te Grootegast wordt een plaquette aangebracht, ter herinnering aan de vier veldwachters.

00 IJje Wijkstra - foto uit de film Het teken van het Beest 2 00 IJje Wijkstra - foto uit de film Het teken van het Beest 4

Het leven van Wijkstra is vastgelegd in meerdere boeken, onder andere door Rink van der Velde. Het werd in 1980 verfilmd door Pieter Verhoeff onder de titel Het teken van het beest.

00 IJje Wijkstra - onthulling gedenksteen veldwachters 00 IJje Wijkstra Proces

Durk Tabak (1902 te Harkema – 1949 te Augustinusga) is een tweevoudig moordenaar en kunstenaar. In 1930 werd Tabak veroordeeld tot 15 jaar cel nadat hij in een Drachtster café de 29-jarige Jan van der Meulen had doodgestoken. Enkele jaren na zijn vrijlating schoot hij in Augustinusga zijn minnares Grietje Groenland-Hayema dood. Na deze gruwelijke daad pleegde hij zelfmoord door zichzelf door zijn slaap te schieten. Tabak was een begiftigd tekenaar, maar daarnaast kon hij ook verdienstelijk trekharmonica spelen. Tot zijn vriendenkring behoorden IJe Wijkstra en Jan Hut. Tabak zou ook zijn goede kanten hebben gehad. Zo schijnt hij bij de hond in het hok gekropen zijn toen het dier bang was voor het onweer. (Noot: Durk Tabak heeft IJe Wijkstra geleerd op de harmonica te spelen en heeft later als straatmuzikant zijn brood verdiend, mijn man Geert heeft Durk Tabak nog vaak geholpen om geld op te halen. In die tijd was het zo dat als de straf voorbij was, het verleden werd vergeten en Durk Tabak mag dan een zeer aparte man geweest zijn, volgens Geert was het beslist geen slechte man.

00 IJje Wijkstra monument in Kornhorn

Monument voor IJe Wijkstra in Kornhorn

Geplaatst15 mei 2009 doorAnn McDunn inAllerlei wetenswaardigheden