Archief voor 28 januari 2009

Meidoorn, in de geschiedenis en de geneeskunde.   35 comments

Meidoorn (Crataegus)

GESCHIEDENIS:

Allereerst wil ik wat vertellen over de geschiedenis van de ons alle bekende, bijzonder mooie en zoetgeurende meidoorn, die geschiedenis is al heel oud en bij de Romeinen hing men een meidoorntak aan de huisdeur om het huis tegen boze invloeden te beschermen en ook bij de Germanen, Kelten en de Grieken werd de meidoorn als een heilige boom vereerd. De Germanen maakten van de meidoorntakken ondoordringbare hagen ter bescherming van hun akkers en huizen, wat overigens heel verstandig was, want de doorns zijn dermate scherp dat een meidoornhaag een betere bescherming biedt dan menig hek. Volgens een Teutoonse legende is de meidoorn ontstaan uit een bliksemschicht en daarom werd de meidoorn vaak gebruikt voor begravenisvuren, de kracht van de heilige rook zou de overledene rechtstreeks naar de hemel brengen. In het oude Griekenland en Rome werd de meidoorn vooral bij huwelijksplechtigheden gebruikt en bij de Grieken was de meidoorn gewijd aan de godin Maia, naar wie ook de maand mei is genoemd. Toen het Christendom machtiger werd hebben zij ook de meidoorn gekerstend en werd de boom aan Maria gewijd, vaak staan er bij Mariakapelletjes dan ook meidoorns.

Foto genomen op 10 mei 2008 in de Mieden, Buitenpost.

Van de meidoorns werd gedacht dat ze de kracht hadden om bliksem en heksen te weren en nu nog, vooral in Engeland, Schotland en Ierland zijn het van oudsher elfenbomen geweest, wee hen die een meidoorn omhakken de elfen zullen genadeloos toeslaan, mensen die heel laat onder een meidoorn door lopen worden bont en blauw geknepen door elfenvingertjes en als er drie meidoorns onder een scherpe hoek vlak bij elkaar groeien hebben die een bijzonder sterke werking, daarom worden er nu nog steeds linten en vodden in geknoopt om de elfen gunstig te stemmen met deze geschenken. Menig dubbeldekker in Engeland heeft heel wat krassen in de lak van het dak omdat de boeren de meidoorns het liefst met rust laten en ze niet eens snoeien aan de wegkant. Het is door de eeuwen heen een boom geweest met vermeende bijzondere krachten en men moest de meidoorns met de nodige voorzichtigheid benaderen, zo zou het omhakken van de boom tot ongelukken en zelfs tot de dood kunnen leiden. In de bloementaal duidt de meidoorn echter op HOOP.

Foto genomen op 10 mei 2008, in de Mieden, Buitenpost.

DE MEIDOORN IN DE GENEESKUNDE:

De lijfarts van Hendrik IV "Quercetanus" maakte omstreeks het jaar 1000 voor de koning een "Sirupus Senelorum" (ouderdomsdrank). Tot in de 19e eeuw behoorde de meidoorn tot de vaste bestanddelen in de volksgeneeskunde. In 1894 werd er meer bekend over de heilzame krachten van de meidoorn omdat het door de Ierse arts Green werd ontdekt als "geheim middel" tegen hartkwalen. Inmiddels wordt de meidoorn gebruikt in geneesmiddelen en zijn ook te koop bij apotheken, drogisterijen en reformzaken. De meidoorn wordt wel de "valeriaan van het hart" genoemd en de plant heeft inderdaad een duidelijke cardiotonische werking. De middelen verkregen uit de meidoorns werken actief in op de hartzenuwen en doet het hart daardoor krachtiger en rustiger kloppen. Ook is er een positief effect op de coronairen en op de hartspiercellen. Bereidingen op basis van meidoorn worden gebruikt bij ouderdomskwalen van het hart, als de hartfuncties verminderen en problemen optreden te hoogte van de kransslagaders. Maar ook bij niet- leeftijdsafhankelijke hartklachten wordt meidoorn gebruikt, zoals bij bepaalde ritmestoornissen, hartzwakte na infectieziekten of overbelastingsklachten. In de nabehandeling van een hartinfarct wordt ook van meidoorn gebruik gemaakt. Vaak is meidoorn ook effectief bij subjectieve stoornissen als prikkelbaarheid en angst, alsook bij menopauzeklachten en klachten van neurovegetatieve instabiliteit, (ziekteverschijnselen die kunnen ontstaan, wanneer het zenuwstelsel dat zelfstandig (buiten de wil om) zorgt voor het aansturen van verschillende organen is ontregeld) met angst, duizeligheid en oorsuizen. Het drinken van meidoornthee is ook heilzaam, de geneesmiddelen worden bereid uit de bloesem èn bessen en de thee uit de bloesem. Er zijn nog meer aandoeningen waarbij de meidoorn kan helpen, maar dan wordt dit verhaal toch een beetje te moeilijk om te begrijpen. Een feit is dat de bloemenweelde van de tere bloempjes die zijn beschermd door de scherpe doorns een heilzame werking kunnen hebben bij verscheidene kwalen.

WAARSCHUWINGEN EN CONTRA-INDICATIES

Meidoorn is enkel effectief bij langdurig gebruik, het is absoluut niet giftig en stapelt zich niet op in het lichaam. Toch is een waarschuwing op zijn plaats:

Wie reeds met andere middelen (b.v. digitalispreperaten) wordt behandeld, dient onder zeer strikte medische contrôle te blijven als hij/zij met een meidoornkuur start. Het is mogelijk dat er door het gebruik van meidoorn minder van de andere middelen nodig is, waardoor een relatieve overdosering bestaat, die bij genoemde digitalispreparaten, maar ook bij andere geneesmiddelen, eventuel tot ernstige vergiftigingsverschijnselen kunnen leiden. Het drinken van meidoornthee is echter ongevaarlijk.

  

Geplaatst28 januari 2009 doorAnn McDunn inKruiden