Archief voor 16 januari 2009

Elfstedentocht 1963 of in het Fries: Alvestêdetocht.   28 comments

De tocht der tochten werd op 18 januari 1963 gereden, het was de twaalfde elfstedentocht en een verschrikkelijke tocht. De ergste in de geschiedens van de elfstedentochten. Voordat ik hierover verder wat laat lezen en zien allereerst….
 
Herfsttijloos
 
In de nacht van 18 januari werden alle kouderecords gebroken en bij de start was het min 12 graden, in de loop van de dag stak er een harde, stormachtige oostenwind op zodat Friesland eruit zag als een poollandschap en ook zo aanvoelde. Mede door de vele stuifsneeuw was het ijs op veel plekken haast niet begaanbaar, er waren in het ijs ontelbare scheuren, hobbels en spleten en dat hebben de schaatsers geweten. Veel vreselijke valpartijen, bevroren ogen, gebroken benen en armen en zelfs had iemand zijn bekken gebroken, het is een wonder dat er geen doden zijn gevallen, want sommige mensen hadden bevroren geslachtsdelen, desoriëntatie en zelfs afgevroren ledematen. De EHBO posten en ziekenhuizen hadden het ontzettend druk om alle gewonden te verzorgen. Duizenden toerrijders zijn bij Stavoren al afgestapt en hebben de trein terug naar Leeuwarden genomen, de treinen konden de reizigers niet aan en er werden bussen ingezet, eigenlijk was het dus een tocht die m.i. niet verantwoord was.
 
 
Een eenzame toerrijder.                                                             Vrijwilligers houden de baan met moeite begaanbaar.
 
Hoe erg het was geweest werd naderhand pas bekend, van de 9.294 toerrijders haalde maar 69 mensen de finish op de Groote Wielen in Leeuwarden, van de 568 wedstrijdrijders kwamen er slechts 58 aan. De tocht was ± 200 km. en van het totaal, 9.862 mensen die aan deze barre en boze tocht hebben deelgenomen kwamen er slechts 127 aan. De finish die altijd gehouden werd in de Prinsentuin in Leeuwarden kon de drukte van de honderden mensen niet aan en daarom werd de finish verlegd naar de grote koude vlakte van de Groote Wielen even voor of voorbij Leeuwarden (het is maar waar je vandaan komt). Bij de kopgroep zaten alle favorieten en wel, Reinier Paping, Jeen van den Berg, Anton Verhoeven, Jan van der Hoorn, Jan Uitham en Albert Weys. Reinier Paping had toen al een paar vluchtpogingen gedaan en alleen de allersterksten wisten bij hem in de buurt te blijven. Bij Bolsward moesten Albert Weys en Jan van der Hoorn afhaken, ze konden dit moordende tempo niet bijbenen. De vier overgebleven schaatsers kwamen Bolsward binnen om de nog resterende 100 km. van de tocht af te leggen.
 
 
Reinier Paping stempelt af in Franeker.                                    Toerrijders en een kleurenfoto’tje bijzonder in die tijd.
 
Bij Witmarsum reed Reinier Paping alleen verder om de tocht af te maken en het moet een vreselijk geweest zijn om dat hele traject in zijn eentje te moeten rijden. Jeen van den Berg was sneeuwblind geworden en werd op sleeptouw genomen door Jan Uitham, na 10 uur en 59 minuten te hebben geschaatst in deze barre omstandigheden kwam Reinier Paping als eerste over de finish, 22 minuten later arriveerde Jan Uitham als tweede, Jeen van den Berg werd derde. Anton Verhoeven was ook sneeuwblind geworden en kwam wankelend als vierde over de finish.
 
 
Reinier Paping voorop.                                                             Reinier Paping bij de finish.
 
Toen Reinier Paping bij de finish kwam dreigde er nog een catastrofe er stonden zoveel mensen op het ijs en zelfs koningin Juliana en prinses Beatrix waren daar gekomen met een helicopter, dat het ijs het dreigde te begeven. Reinier kon pas de felicitaties van de koningin en prinses in ontvangst nemen in de EHBO tent waar ze hem met een infrarode lamp een beetje ontdooid hadden. Hoe het mogelijk is geweest dat nog 69 mensen de fish hebben gehaald begrijp ik nog steeds niet, ze moeten ijzersterk geweest zijn. In tegenstelling tot nu waar sporters kapitalen verdienen verdiende Reinier Paping aan deze enorme overwinning twee jaarkaarten voor de ijsbaan in Deventer en een zilveren sigarettendoos. Een onbekende had hem nog een tientje gegeven en na deze prestatie werkte Paping nog mee aan een reclamecampagne voor Brinta, waar hij 500 gulden, een aansteker en een föhn mee verdiende. Het mag dan onmenselijk geweest zijn, maar sport was het in ieder geval wel! De toerrijders kregen alleen het felbegeerde elfstedenkruisje. Dat deze tocht zo lang in het geheugen is gebleven bij veel mensen komt mede omdat er pa na 22 jaar weer een elfstedentocht was en wel op 21 feburari 1985, daarna was er op 26 februari 1986 weer een elfstedentocht die toen werd gewonnen door Evert van Benthem. Nog een kort fragment uit 1963 hieronder en vraag mij niet of ik graag wil dat er weer een tocht komt, ik heb genoeg gezien en koude winters meegemaakt, het kan raar lopen als het ijs slecht is en Friesland is veranderd in Siberië.
 
  
 
 

Geplaatst16 januari 2009 doorAnn McDunn inAllerlei wetenswaardigheden