THE GREY ZONE (2002)   3 comments

 
De film zelf bevat zeer schokkende beelden, maar ook mensen die de oorlog hebben meegemaakt en er niet tegen kunnen raad ik aan zelfs deze recensie niet te lezen.
 
Regisseur Tim Blake Nelson (o.a. bekend van zijn rol als Delmar in "O Brother, Where Art Thou" heeft een heel ander soort holocaustfilm gemaakt dan die we meestal
te zien krijgen, is er bij The Pianist, La Vita é Bella en Schindler’s List nog sprake van hoop met af en toe wat levenslust dan is dat bij The Grey Zone absoluut niet het geval. De film is gedeeltelijk gebaseerd op het boek "Auschwitz: A Doctor’s Eyewitness Account" van de Hongaars Joodse dokter Miklos Nyiszli, eerder had Tim Blake Nelson het gelijknamige toneelstuk The Grey Zone gemaakt, hij was geschokt geraakt toen hij halverwege de jaren negentig in Primo Levi’s boek "The Drowned and the Saved" had gelezen over het bestaan van de Sonderkommando’s in Auschwitz. Dokter Miklos Nyiszli werkte daar voor Josef Mengele, ook wel De Engel Des Doods genoemd (Henry Stram) en hij hielp bij de medische expirimenten op de kampgevangenen, in eerst instantie omdat hij zijn vrouw en dochter wilde zoeken die in kamp Auschwitz gevangenen waren, maar hij zorgde er tevens voor dat de martelingen op kinderen in de tijd dat hij daar zijn vreselijke expirimenten uitvoerde vervijfvoudigde, dit tot grote tevredenheid van Josef Mengele.
 
The Grey Zone
 
Bijzonder goed acteren Harvey Keitel als de SS-Oberscharführer Eric Muhsfeldt, Allen Corduner als Dokter Miklos Nyiszli, David Arquette als Sonderkommando Hoffman en Steve Buscemi als lid van het Poolse verzet "Hesch" Abramowics, ook de rest van de cast is goed. De soundtrack is prima en vooral als bij de afschuwelijke beelden van de opstand de Alto Rhapsody, Opus 53 van Johannes Brahms met zang van Marjana Lipovsek wordt gespeeld is het alsof men zelf bij dit gebeuren aanwezig is en wordt men meegezogen in de strijd om een eind te maken aan de hel die Auschwitz was. Ook de bijna constante geluiden van de brandende ovens is pijnlijk om aan te horen net als het gillen en schreeuwen van de gevangenen. De opnamen zijn voornamelijk grauw en grijs – zoals de titel van de film al aangeeft eigenlijk een zone tussen leven en dood – de meeste kleuren worden gebruikt om de vlammen van de ovens en schoorstenen te laten zien en de buitenplaats waar ook de meest vreselijke gebeurtenissen plaatsvinden. In het begin is de film vrij moeilijk te volgen omdat alle betrokkenen maar kort in beeld zijn, zodat het geheel in eerste instantie vrij onoverzichtelijk is en het is dan ook even doorbijten, maar daarna is film keihard, indringend en huiveringwekkend. Een minpunt is ook dat alle acteurs en actrices Engels spreken, behalve Harvey Keitel die met een fout Duits accentje spreekt, terwijl het hier gaat om overwegend Hongaren, Polen en Duitsers, ook worden de karakters m.i. veel te weinig uitgediept, jammer maar dan zou de film ook minder schokkend zijn geweest en veel langer hebben geduurd.
 
The Grey Zone
 
Sonderkommando’s waren Joodse mannen die in de concentratiekampen de Duitsers moesten helpen met het uitroeien van hun medemensen, ze moesten de slachtoffers naar de doucheruimte’s (lees gaskamers) brengen, de lijken in de verbrandingsovens van de crematoria gooien, de kleding en andere bezittingen van de slachtoffers verzamelen en schiften, de as opruimen en alle andere gruwelijke werkzaamheden waar de Duitsers zelf niet genoeg soldaten voor hadden, geen tijd of geen zin in hadden uitvoeren. En dat alles voor ongeveer vier maanden extra leven in een betrekkelijke luxe, want als die vier maanden om waren werden deze Joden zelf ook vergast. In het totaal zijn er 13 van deze Sonderkommando’s in Auschwitz geweest en alleen het 12e heeft geprobeerd een einde te maken aan dit alles, ze deden dit samen het het Poolse verzet, mede om zelf te kunnen vluchten, maar hier was toch sprake van werkelijke daadkracht waar het zo erbarmelijk aan heeft ontbroken bij de holocaust, welliswaar door allerlei omstandigheden maar toch blijft het vreemd om te zien hoe iedereen als makke schapen naar de slachtbank gingen en dat begeleid door een Joods orkestje dat vrolijke liederen speelde.
 
The Grey Zone                The Grey Zone
 
De film begint zoals gezegd vrij rommelig, het is herfst 1944 en de mannen van het 12e Sonderkommando zijn bezig in het crematorium en zijn daarna in de barak aanwezig bij een oude man (Dimitar Ivanov) die op sterven ligt er is onenigheid tussen de mannen en dokter Miklos Nyiszli over een behandeling en later in de film zal iemand het verhaal van deze oude man vertellen. Volgeladen treinen met gevangenen rijden door het landschap, de vrouwen van Auschwitz werken in de munitiefabriek in Brezinzka (de echte naam van Birkenau), vrachtwagens worden geleegd en er zijn veel gruwelijke taferelen te zien.
 
The Grey Zone
 
De mannen van het 12e Sonderkommando zijn bezig zich voor te bereiden op een opstand en ze hebben al wapens in handen gekregen via Hesch van het Poolse verzet, al doet die het niet bepaald voor niets. De vrouwen smokkelen kruit uit de munitiefabriek om te helpen, alles met gevaar voor eigen en andermans levens. Ondertussen gaat het "werk" door en als Hoffman, die toch al gestoord is geraakt helemaal door het lint gaat in de douche-ruimte escaleren de zaken. De vrouwen van het C kamp, waaronder Anja (Lisa Benavides), Inmate (Shirly Brener), Dina (Mira Sorvino) en Rosa (Natasha Lyonne) worden meegenomen en op beestachtige wijze verhoord. De cynische SS-Hauptsturmführer onderhoudt zich zowel met de gevangenen, dokter Miklos Nyiszli, SS-Hauptsturmführer Josef Mengele als met de algemene zaken en heeft constant méér drank nodig om zich staande te houden. Op een dag blijkt het dat er een meisje van 15 jaar (Kamelia Grigorova) de twintig minuten gaskamer heeft overleefd en dan wil iedereen juist dit meisje redden en iedereen heeft zo zijn eigen reden. Hoffman stort zijn hart uit bij haar en als hij vraagt of zij het heeft begrepen knikt ze alleen. Eric Muhsfeldt ontdekt het meisje, maar aangezien hij het vermoeden heeft dat er een opstand op handen is werkt hij in eerste instantie mee om aan gegevens te komen. Inmiddels is het 7 oktober, er vliegen al bommenwerpers over en de Russen naderen Auschwitz. Als er dan plotseling brand uitbreekt in één van de crematoria’s is de opstand een feit en de leiders van Sonderkommando 12, waaronder Schlermer (Daniël Benzali), Moll (Velizar Binev), Hoffman, Rosenthal (David Chandler) en Cohen (Michael Stuhlbarg) grijpen naar de wapens, waarna een hevig gevecht uitbreekt met vreselijke gevolgen. Aan het eind van de film horen we de stem van het meisje als voice-over vertellen wat er met haar en de opstand is gebeurd, een vreemd maar wel mooi einde (hoe men mooi dan ook maar kan uitleggen).
 
The Grey Zone
 
Er zijn twee crematoria’s verwoest en honderden gevangenen hebben geprobeerd te vluchten maar écht veel meer heeft de opstand niet opgeleverd. In geheel Auschwitz zijn ruim anderhalf miljoen mensen omgebracht. De film is uiterst gedetailleerd wat de gebeurtenissen in Birkenau-Auschwitz II betreft en aangezien regisseur Tim Blake Nelson nergens met een beschuldigende vinger wijst, nóg naar de Duitse SS’ers nóg naar de Sonderkommando’s, staat het "meisje"  misschien symbool voor alles wat zich daar heeft afgespeeld, zij was nog een kind van 15 jaar en totaal onschuldig. Doker Miklos heeft alles overleefd en heeft ruim de tijd gehad om zijn ooggetuigenverslag te schrijven, Mushfeldt is veroordeelt en ter dood gebracht in 1947. Een quote van Mushfeldt heeft mij bijzonder getroffen en wel deze:
 
I never fully despised the Jews until I experienced how easily they could be persuaded to do the work here. To do it so well. And to their own people! They’ll be dead by week’s end, every soul. And we’ll replace them with others no different. Do you know how easy that will be?
 
The Grey Zone
 
De opstand en de naderende Duitse nederlaag hebben in november wel geleid tot de sluiting van de gaskamers en Himmler beval alle sporen van de misdaden uit te wissen. The Grey Zone heeft niet in de Nederlandse bioscopen gedraaid, maar is wel op DVD verkrijgbaar, voor iedereen die wil weten hoe het ging met de mensen in en om Auschwits kan ik deze film aanraden omdat het weer een stukje geschiedenis van W.O.II is waar we weinig van weten. Zelf was ik nogal geschokt na het zien van deze film en ik kan mezelf voorstellen dat velen dit teveel vinden, maar de ouderen die de oorlog hebben meegemaakt zullen meer te weten komen over W.O.II dan ze misschien al weten en om het nooit te vergeten moet het beeld duidelijk zijn om er over te praten.
Advertenties

Posted 9 februari 2008 by Ann McDunn in Film

3 responses to “THE GREY ZONE (2002)

Subscribe to comments with RSS.

  1. Pffff….nou ik geloof dat ik deze film niet moet kijken. Maar ik vind het wel heel goed dat de waarheid wordt verteld.

  2. lieve Ann…wat een verhaal….voor velen leeft de oorlog nog voort in het geheugen…wat ben ik blij dat voor deze mensen uiteindelijk gerechtigheid is in de andere wereld..wat een leed is er toch hier…..zelf kijk ik niet graag televisie,,,,,,de laatste jaren veel minder…
    maar er zijn gelukkig ook mooie films te zien….dank je wel voor je mooie rozen….heel veel liefs..
    Claudia

  3. Hallo Ann, ik heb het hele verhaal gelezen en je beschrijft het weer uitgebreid en boeiend. Ik doe dit liever dan naar die onzinnige dingen op de tv te kijken. Het lijkt mij wel een zware film met zoals je zegt gruwelijke beelden. Schindler’s List heb ik wel gezien (en heb ik zelf ook) en dat vond ik een prachtige film. Ik was er stil van toen ik hem de eerste keer zag. En deze film….. ik hou het maar gewoon bij jouw beschrijving. Zo beleef ik toch een beetje The Grey Zone.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: