De brandnetel is geen onkruid!   18 comments

Heel vaak hoor je “kijk uit er staan hier allemaal brandnetels”, natuurlijk is het niet prettig die jeukende rode bulten maar als iedereen had geweten hoe heilzaam deze vervelende prikplanten zijn, dan hadden veel mensen met gebrek aan vitaminen W.O.II beter door gekomen. Er zijn twee soorten brandnetels, maar beide hebben al sinds de oudheid de bekendheid vanwege hun geneeskracht en de vitaminen, ijzer en mineralen die deze planten bezitten.
 
Grote brandnetel (Urtica dioica)
 
grote brandnetel            hoezo prikken
 
De brandnetel groeit bijna overal ter wereld, met uitzondering van de tropische gebieden van Afrika en Zuid-Amerika. De Grote brandnetel kent ook variaties, sommige ondersoorten missen bijvoorbeeld de brandharen. De grote brandnetel kan héél groot worden wel tot 4 meter hoogte. De naam Urtica dioica komt van het Latijnse uro “ik brand”, wat verwijst naar de brandharen van de plant, en het Griekse dioica “twee huizen” wat verwijst naar de mannelijke en vrouwelijke planten. De Nederlandse naam (brandnetel) is afkomstig uit het Angelsaksisch en is afgeleid van het woord noedle of naald. Dat wij een brandend gevoel en zelfs blaren kunnen krijgen komt omdat er brandharen aan de stengel en het blad zitten. Aan de top van de brandhaar zit een weerhaakje. Bij aanraking komt het weerhaakje in de huid vast te zitten en breekt de knop van de brandhaar af en komt een mengsel van mierezuur, acetylcholine, histamine, serotonine en een nog niet bekende stof naar buiten die de nare gevolgen veroorzaken. De histamine zorgt ervoor dat de haarvaatjes in de huid zich verwijden, en het mierenzuur prikt. Maar de natuur zou de natuur niet zijn als er geen oplossing voor deze ongemakken waren, daar ga ik later op in. Brandnetelbladeren hebben een hoge voedingswaarde. Ze bevatten een grote hoeveelheid chlorofyl, tot 100 mg vitamine C per 100 gram, tannine, glucocininen (verlagen het bloedsuikergehalte), azijn- en mierezuur, B-vitaminen, provitamine A, histamine, cellulose, fytonciden, calcium (bekend geworden door de urticalcin tabletjes van Dr. Vogel) kalium, ijzer, fosfor, magnesium enz. De gedroogde bladeren bevatten 20% eiwitten en ongeveer 2% vetten. De grote brandnetel is een vaste plant in tegenstelling tot de:
 
Kleine brandnetel (urtica urens)
 
brandnetel kleine    Brandnetel kleine (Urtica urens)
 
De Kleine brandnetel is een eenjarige plant. Ze ontkiemt vroeg in de lente bij temperaturen van ongeveer 0 graden en groeit onder gunstige omstandigheden zeer snel. Kort daarna worden de jonge planten als groente of kruid verzameld. Dit gebeurt iets later dan bij de Grote brandnetel, die overwintert en scheuten produceert uit de kruipende wortelstok. Goed ontwikkelde planten kunnen beter niet gebruikt worden omdat het gevaar bestaat dat ze teveel nitraten bevatten. Ook de Kleine brandnetel is een heilzaam kruid dat vele vitaminen, ijzer en mineralen bevat die ook in de Grote brandnetel voorkomen.
 
Wat we allemaal met brandnetels kunnen doen en tips.
 
I: Als geneeskruid:
 
Brandnetels stimuleren de stofwisseling en de vorming van bloedcellen en gaan ontstekingen van de urinewegen tegen. Ook ondersteunen ze de behandeling van diabetes en reuma, ook reguleert het de spijsvertering en bevordert het urineren en de afscheiding van gal. Vers sap van de bladeren wordt vaak gebruikt in voorjaarskuren en van de verse en gedroogde delen kan een aftreksel gemaakt worden om het haar mee te wassen. Brandnetels worden ook in haarwater gebruikt. Brandnetelspiritus wordt gebruikt voor behandeling van de hoofdhuid en haren tegen roos en vet haar. Brandnetelgier is een middel dat gebruikt wordt ter bestrijding van allerlei soorten luis en rupsen. Hiervoor moeten forse brandnetels 24 uur in een emmer met schoon water op een koele plaats worden gezet. Daarna prikkelt het water en kan gebruikt worden in een verstuiver.
 
II: Als voeding:
 
Voor de bereiding in de keuken moeten de brandnetels goed gewassen worden en overgoten met kokend water, zodat ze hun brandende eigenschappen kwijt raken. Jonge brandnetelstengels van de Grote brandnetel kunnen als een soort spinazie gegeten worden, in het voorjaar smaken de ongeveer 20 cm. lange stengels het beste. Zeer jonge stengels kunnen als sla gegeten worden. De bladeren en jonge stengels kunnen toegevoegd worden aan theemengsels, soepen en ommeletten, ook kunnen ze toegevoegd worden aan salades, roerei, gehakt, broodbeleg en vullingen voor hartige desserten. Jonge brandnetels zijn zeer geschikt als veevoer, geiten eten de grote brandnetel zelfs graag vers en konijnen lusten graag jonge brandnetels die nog geen brandharen hebben, dit vanwege het hoge eiwitgehalte.
 
Brandnetelsoep met spek
 
Ingrediënten
Een schaal jonge brandnetels, 1 el olie, 2 el bloem, 50 gram spek, 1.25 ltr. bouillon, zout, gemalen peper, 1 potje zure room, 50 gram kaas
Bereiding
Het fijngehakte spek in de olie gaar bakken. Bloem toevoegen en al roerend meebakken. Langzaam en al roerend de bouillon erbij gieten en zacht laten koken. Gewassen, fijngesneden brandnetels toevoegen en 10 minuten mee laten koken. De room door de soep roeren en op smaak brengen met zout en peper; serveren met wat geraspte kaas erover. Er zijn uiteraard nog veel meer recepten om brandnetelsoep te maken. Een Friese specialiteit is de brandnetelkaas.
 
brandnetel    brandnetel
 
III: Overige toepassingen:
 
Uit de stengel van de Grote brandnetel worden vezels gewonnen en verwerkt tot neteldoek, de plant werd ook gebruikt bij de productie van papier en lange tijd werd de Grote brandnetel voor het verven van wol gebruikt.
Voor de mensen die graag foto’s nemen van vlinders, op de brandnetel komen ongeveer 50 vlindersoorten voor o.a. Atalanta en Distelvlinder. De Atalanta, Dagpauwoog, Kleine vos, Gehakkelde aurelia, enkele uiltjes en het Landkaartje leven alleen van de Grote brandnetel.
Zelf heb ik het vaak gedaan maar pluk flinke bossen jonge frisse brandnetels en hang die te drogen op slaapkamers e.d. de etherische olieën komen dan vrij en waar de brandnetels gedroogd worden zal het heerlijk gaan geuren.
 
IV: Tot slot:
 
Natuurlijk moet iedereen die brandnetels gaat plukken tuinhandschoenen aan doen, maar mocht er ondanks dat toch een aanraking zijn en voelt het branderig aan, meestal staan vlak bij brandnetels wel weegbree en anders kan de dovenetel ook uitkomst bieden, verpulver de bladen van de weegbree of de dovenetel en smeer dat op de branderige plekjes het leed is dan snel geleden. Door dit stuk over de brandnetel hoop ik dat veel mensen toch anders gaan kijken naar dat ellendige onkruid. Ook de smalle weegbree (Plantago lanceolata) is een geneeskrachtige plant, maar dat is weer een ander verhaal.
 
Dovenetel     dovenetel    weegbree
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Posted 13 januari 2008 by Ann McDunn in Kruiden

Tagged with ,

18 responses to “De brandnetel is geen onkruid!

Subscribe to comments with RSS.

  1. Proficiat Ann met dit knappe artikels en foto’s.Ik wist dit alles wel maar vind het bijzonder fijn het weer eens allemaal te lezen.

    • Marylou, jij weet ook heel veel van bloemen, planten en kruiden en dan is het leuk om het met elkaar te delen, jammer dat zoveel mensen nog steeds allerlei gezonde planten en kruiden onkruid noemen, gelukkig weten wij beter!

  2. Zit net aan mijn allereerste brandnetelsoep. Lekker! Overigens; als ik toch ‘geprikt’ word door de brandnetel gaat het snel over als ik er helemaal niet aan kom (niet krabben, niet wrijven). Dan verdwijnt de tinteling snel, komt dezelfde dag misschien nog een paar keer kort terug maar de volgende dag is het over. Misschien reageert elk lijf er weer anders op, maar hopelijk is het een goede tip.

    • Naast brandnetels groeien haast altijd weegbreeplanten El, het sap van een blad over de brandnetelplekjes wrijven en het is over, bedankt voor je reactie en er niet aan komen helpt ook wel, groetjes, Ann.

  3. Heb laatst de brandnetels uit de tuin van mijn buurman gebruikt voor m´n ommelet en vanmiddag tijdens ´n wandeling in de natuur wat brandneteltoppen geplukt. Gesmoord in olie was het een lekkere bijgerecht. Voel nu nog een beetje prikkelen in mijn mond. Volgende keer toch maar eerst met heet water behandelen.

  4. ik heb mijn tuin er vol mee staan…. ze zijn over de 2 meter groot..; Wie wil ze hebben? Kom Maar halen!….

  5. Nog een manier om de prik van de brandnetel te neutraliseren is om de stengel van de brandnetel met je nagel open te rijten en hiermee (met het sap) over de gestoken plek te wrijven.

    • Bedankt voor de tip Jelle, maar ook de stengels van de brandnetel hebben brandharen dus ik doe het toch maar liever met weegbree, of er moet iemand zo goed zijn om een stengel open te rijten en mij het sap te geven😉

  6. Even de tijd genomen om dit te lezen echt interessante info, maar las net bij Edward dat je al heel lang een kruidenvrouwtje bent, leuke hobby lijkt me….>kreeg gewoon trek in die overheerlijke brandnetelsoep hmmmm was vorig jaar onderweg in Fryslan wel de brandnetelkaas tegengekomen, maar voor de rest dacht ik altijd aan heksenverhalen ;-)….Bedankt!! Ga zeker eens proberen op naar de Lente zin in vooral vandaag alhoewel stormy weather hier ook wel lekker huiselijk is! GrtjsBenona

  7. Dear Ann,
    Hiermee heb je naar mijn mening jezelf overtroffen.
    Dit is écht een mooi stuk informatie,waarvoor je de tijd neem om het te lezen.
    Ongetwijfeld kunnen wij in de toekomst méér van dit moois verwachten.
    Kus,Edward.

  8. Topjes van de jonge brandnetel door de stampot of de rijst geeft bij ons het ultieme"de lente is weer in het land"gevoel.
    Ik heb ook hele hoeken met brandnetels in mijn tuin. Met het excuus dat dat voor de vlinders is hoef ik ze er lekker ook niet uit te trekken. Maar als je niks doet woekeren ze wel door je hele tuin helaas…

  9. Interessant en leuk om te lezen, Ann. Erg zinvol, al die kennis. Groetjes.

  10. heerlijk om te lezen ann
    zou er toch eens meer aandacht aan besteeden
    weet het van de vlinders maar je als ze in mijn tuin gaan wroeten moet ik toch bekenen dat ik ze er uit trek
    zou een kijken of ik plekje voor ze kan vinden en ja als thee drink ik het wel eens maar ja dan vergeet ik het oook weer
    het is echt voor veel dingen heel goed nog maals bedankt ann
    groetjes van els

  11. Interessante en duidelijke uiteenzetting over de brandnetel Ann,nog een aanvulling misschien, wij hebben een tijdlang hobbymatig natuurwijnen gemaakt,daar hoorde ook de scheuten van de brandnetel in het voorjaar bij.Heerlijke wijn Ann.   Brandnetel tegen luis,ook in ton laten trekken en dan een paar dagen later als gier over de tuinbonen,geen luis.Werd ook gebruikt als biologischemest.Ook werd bij ons brandnetelkaas bereid met gedroogde brandnetel. De brandnetelplant is een opvreter,[het te veel aan mest],als de plant na paar jaar gerooid wordt ,komt er een buitengewone rulle zaaigrond te voorschijn.Je vertelde over brandnetel als waardplant,enkele bezoekers in de tuin vertelde over een stuk braakliggende grond voor woningbouw, in voorjaar kwamen daar wolken vlinders vandaan.De brandnetel soep in het voorjaar is overheerlijk.Groetjes van gerrit.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: